Biuro Dokumentacji Zabytków w Szczecinie - TRZCIŃSKO-ZDRÓJ - Baszty łupinowe

Historia

Mury miejskie opasujące Trzcińsko-Zdrój posiadają charakterystyczne półkoliste bądź prostokątne występy, spełniające rolę baszt łupinowych (czatowni) wysuniętych w stronę fosy, otwartych od strony miasta. Powstały w pierwszym etapie budowy obwarowań kamiennych na przełomie XIII i XIV wieku. Rozmieszczone w nieregularnych odstępach co 40–60 m (głównie od strony zachodniej, północnej i południowej) umożliwiały skuteczniejszą obronę przedpola murów. W 1 poł. XV w. utraciły swoją główną funkcję obronną, po wprowadzeniu do techniki oblężniczej broni palnej. Do dziś w pierścieniu murów zachowało się 25 baszt łupinowych, w tym 5 półokrągłych i 20 prostokątnych wykuszy.

 

Baszta łupinowa prostokątna

W północnym odcinku murów zachowała się niemal kompletna forma pierwotnej XIII-wiecznej baszty łupinowej o prostokątnym obrysie. Podobnie jak cały pierścień murów została w całości wzniesiona z granitowych kamieni polnych układanych warstwowo. Pierwotna wysokość czatowni wynosiła 8–10 m, a szerokość 4–6 m. W środkowej partii ściany przedniej wykute są dwa wąskie otwory strzelnicze. Ściany boczne pełne, nie mają otworów. Korona murów jest gładko wykończona, bez krenelaża. Wnętrze czatowni, otwarte ku miastu, pierwotnie podzielone było na piętra drewnianymi pomostami dla straży, połączonymi drabinami.

 

 

 

 

 

Baszta łupinowa półkolista

Z pięciu zachowanych półokrągłych baszt łupinowych cztery wzmacniały obronność południowo-zachodniego odcinka XIII-wiecznych murów miejskich Trzcińska, a jedna znajduje się w północno-wschodnim, przyjeziornym odcinku obwarowań. Wymurowane z granitowych głazów, do dziś przetrwały tylko w swoich dolnych partiach jako półkoliste występy muru pełnego, bez otworów strzelniczych.