1 nominacjaNa mocy umowy zawartej 28 września 1918 roku pomiędzy Komitetem Narodowym Polskim a rządem francuskim, 4 października 1918 roku generał Józef Haller mianowany został Naczelnym Dowódcą Wszystkich Wojsk Polskich. Generałowi podlegała formująca się Armia Polska we Francji jak również dwie wielkie jednostki na Wschodzie: 4 Dywizja Strzelców Polskich oraz 5 Dywizja Strzelców Polskich.
Ceremonia wręczenia nominacji odbyła się w siedzibie KNP. Nominację odczytał i wręczył generałowi Hallerowi w zastępstwie Romana Dmowskiego przebywającego wówczas w Ameryce hrabia Maurycy Zamoyski.


Przygotowując się do uroczystości generał sam zaprojektował swój mundur, naszkicował wieńce generalskie a później ułożył je z marginesu wyrwanego z gazety. Z tym polecił udać się do znanej paryskiej hafciarki. Mundur generał przyjął taki sam jaki nosił każdy polski żołnierz, w błękitnym kolorze, z karmazynowymi mankietami, na których wyhaftowane były dwie wstęgi generalskie oraz pięcioramienne gwiazdki wyszyte na ramieniu. Na błękitnych spodniach naszyty był podwójny, granatowy lampas. Otok czapki rogatywki opasała podwójna wstęga generalska z trzema srebrnymi gwiazdkami pod srebrnym orłem.

Zaprzysiężenie generała na Naczelnego Wodza Wojsk Polskich odbyło się 2 dni później 6 października w strefie frontowej niedaleko Nancy, w obecności oddziałów 1 Dywizji Strzelców Polskich. Uroczystość miała niezwykle podniosły charakter. Polski generał składał przysięgę przed polskim wojskiem i na polski sztandar!

Od tych pamiętnych wydarzeń mijają 102 lata.

Relację z tego wydarzenia publikowały niemal wszystkie gazety w Polsce. Pisała o tym szeroko również prasa francuska i amerykańska. Biuro Prasowe Komisyi Wojskowej Armii Polskiej we Francji na łamach wydawanego Biuletynu wydrukowało kablogram generała Archinarda z rozkazem ogłoszenia wszystkim organizacjom polskim w Stanach Zjednoczonych następującej treści:


Rządy państw Alianckich pragnąc połączyć w jedną Armię wszystkie polskie siły zbrojne, walczące tak na wschodnim jak i zachodnim froncie o wskrzeszenie Polski i innych narodów, potwierdziły nominację Generała Hallera jako główno-dowodzącego temi siłami. Generał Józef Haller został wybrany przez Polski Komitet Narodowy ze względu na swą lojalność i zdolności wojskowe: objął on oficyalnie dowództwo w odcinku bojowym w Lotaryngii i złożył przysięgę w obecności pierwszej dywizji polskiej, znajdującej się obecnie na froncie. Mowy zostały wypowiedziane przez generałów: Hallera i Castelnau, który to ostatni serdecznie i gorąco powitał Armię Polską złączoną pod dowództwem Generała Hallera.
Paryż, 19 października, 1918.

 

Pod depeszą nadesłaną przez generała Archinarda opublikowany został również:

 

ROZKAZ DZIENNY GENERAŁA HALLERA


Paryż, w październiku 1918.
Proszę o zakomunikowanie dowódcom oddziałów wojsk polskich następującego rozkazu dziennego:
Z dniem dzisiejszym objąłem główne dowództwo wszystkich wojsk polskich. Mianowany zostałem na to stanowisko przez Komitet Narodowy Polski – uznany przez wszystkich Aljantów – jako najwyższy autorytet nad polską siłą zbrojną.
Żołnierze! Z dniem dzisiejszym wszystkie wojska polskie, wszędzie, gdzie tylko one się znajdują lub zostaną w przyszłości utworzone, ażeby walczyć przeciwko najeźdźcom o Niepodległość i Zjednoczenie naszej Ojczyzny wejdą w skład samoistnej jedynej walczącej przy boku Aljantów Armii Polskiej i pozostawać będą pod najwyższą wladzą i rozkazami polskiego głównodowodzącego.
Żołnierze! Walcząc ramię przy ramieniu z narodami wolnymi – spełnijcie obowiązek święty dla Polaków, którzy walcząc o niepodległość swojej Ojczyzny jednocześnie przelewali zawsze krew swą o wolność świata całego.
Polacy wolnej ziemi amerykańskiej, którzy wierni ideałom Kościuszki, przybyliście na ziemię francuską, pójdziecie w bój wspólnie ze wszystkich części Polski. Żołnierze Polski na Wschodzie, Żołnierze żelaznej brygady karpackiej, żołnierze Piłsudskiego, żołnierze wojsk polskich i wy wojownicy armii cudzoziemskich, rozsiani po całym obszarze Rosyi i Syberyi – uformujecie wszyscy liczne i karne zastępy i przyniesiecie Polsce na ostrzach waszych bagnetów Zjednoczenie i Wolność.
Żołnierze! Niechaj nasze starodawne hasło: „Bóg i Ojczyzna” prowadzi was w bój i zwycięstwo.
Rozkaz ten odczytać przed frontem wszystkich jednostek bojowych Armii Polskiej.
Naczelny Dowódca Armii Polskiej
JÓZEF HALLER

Biuro Dokumentacji Zabytków w Szczecinie we współpracy z 12 Brygadą Zmechanizowaną im. generała broni Józefa Hallera oraz polsko-francuskim stowarzyszeniem Kultura Polska od 2015 roku realizowało wieloletni projekt historyczno-edukacyjny, którego celem było przybliżenie historii utworzenia Armii Polskiej we Francji od koloru mundurów zwanej również Błękitną Armią. Działania edukacyjne związane z realizacją projektu kładły szczególny nacisk na kształtowanie postaw patriotycznych, upamiętniających wkład armii generała Józefa Hallera w odzyskanie niepodległości Polski.

 

Biuletyn. Wydawany przez Biuro Prasowe Komisyi Wojskowej Armii Polskiej we Francyi, New York 1918, R. 1, Nr 42, s. 2-3 (zachowano pisownię oryginalną)
J. Haller, Pamiętniki. Z wyborem dokumentów i zdjęć, Łomianki 2014, s. 200
Fotografie archiwalne ze zbiorów Wojskowego Biura Historycznego im. gen. broni K. Sosnkowskiego w Warszawie (porozumienie o współpracy WBH i BDZ z 24.02.2017 r.)
1. Wręczenie przez Komitet Narodowy Polski w Paryżu gen. Józefowi Hallerowi nominacji na głównodowodzącego sił zbrojnych polskich we Francji, Sygn. K-20-190
2. Generał Józef Haller przed frontem wojsk składa przysięgę na wierność sztandarowi 1 Pułku Strzelców Polskich Armii Polskiej we Francji. Nancy. Sygn. K-20-125

Opracowanie
Agnieszka Osiak, kustosz BDZ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Projekt i wdrożenie EPProjects Poland