genera radzymin147 lat temu 13 sierpnia 1873 roku w Jurczycach pod Krakowem urodził się generał Józef Haller.

Główny organizator Legionu Wschodniego, dowódca 3 Pułku Piechoty Legionów a od lipca 1916 roku komendant II Brygady Legionów zwanej także Brygadą Karpacką lub Żelazną. W lutym 1918 roku przeciwstawiając się postanowieniom traktatu brzeskiego wraz z podległymi oddziałami przebił się przez front austriacko-rosyjski pod Rarańczą. Będąc dowódcą II Korpusu, w maju 1918 roku po rozbiciu jego wojsk pod Kaniowem nie poddał się Niemcom i pod fałszywym nazwiskiem „Mazowiecki” , przedostał się przez Kijów i Moskwę do Murmańska. Stamtąd na pokładzie statku „ City of Marseilles”, przez Szkocję dotarł do Paryża.

W myśl umowy zawartej w dniu 28 września pomiędzy Komitetem Narodowym Polskim a rządem francuskim, 4 października 1918 r. generał Józef Haller mianowany został Naczelnym Wodzem Wszystkich Wojsk Polskich. Zaprzysiężenie generała Hallera na Naczelnego Wodza odbyło się 6 października niedaleko Nancy, przed frontem oddziałów 1 Dywizji Strzelców Polskich. Wiosną 1919 r. z liczącą ok. 70 tys. żołnierzy, świetnie wyszkoloną i uzbrojoną Błękitną Armią przyjechał do Polski.

Po przyjeździe do kraju jako dowódca Frontu Południowo-Wschodniego wziął udział w ofensywie majowej na Ukrainie. Od czerwca 1919 r. stał na czele Frontu Południowo-Zachodniego, zabezpieczającego Śląsk przed uderzeniem ze strony Niemiec. W październiku 1919 r. gen. Haller mianowany został dowódcą Frontu Pomorskiego, z zadaniem przejęcia części Pomorza przyznanego Polsce postanowieniami traktatu wersalskiego. 10 lutego 1920 r. gen. Józef Haller dokonał symbolicznych zaślubin Polski z morzem. Tego dnia w Pucku wrzucił do morza platynową obrączkę, symbolizującą powrót Polski nad Bałtyk.

W lipcu 1920 r. mianowany został Generalnym Inspektorem Armii Ochotniczej. W krótkim czasie w szeregi nowej armii generała Hallera wstąpiło ok 100 tys. ochotników, w tym m. in. studenci, uczniowie, robotnicy, chłopi, urzędnicy, ziemianie. Podczas Bitwy Warszawskiej generał Haller dowodził Frontem Północnym. Celem Frontu było powstrzymanie ofensywy nieprzyjaciela przed Warszawą. Działania na odcinku dowodzonym przez generała Hallera pozwoliły przełamać atak bolszewicki i uniemożliwiły umocnieniu się sił wroga. Generał Józef Haller był jednym z tych, któremu w największym stopniu zawdzięczamy sierpniowe zwycięstwo w Bitwie Warszawskiej.
Z okazji przypadającej w tym roku 100. rocznicy Bitwy Warszawskiej a także w rocznicę urodzin generała Hallera przywołujemy rozkaz generała z dn. 13 sierpnia 1920 roku:


Żołnierze!
Po ciężkich bojach i wielkich wysiłkach stanęliście na linji obronnej, na której macie zasłonić przed wrogiem kraj cały i stolicę naszej Ojczyzny.
Tutaj musimy zwyciężyć i zyciężymy wroga, który przychodzi, aby nam zabrać tak drogo krwią żołnierską opłaconą wolność, zniszczyć cały nasz wiekowy dorobek, zagrozić naszym chatom i szczęściu i życiu naszych rodzin.
Linja Wisły, a zwłaszcza Warszawa — serce Polaki — musi stać się grobem bolszewickiego najeźdźcy. Pamiętajcie, że wieki całe, cała nasza świetna przeszłość, wszyscy pomarli bohaterowie Polski patrzą na was, że pstrzy na was cały Naród i jest pewny, że żołnierz polski nie zawiedzie położonego w nim przez wszystkich zaufania. Niechaj każdy z was wie, że wdzięczna Ojczyzna żołnierzowi zwycięzcy zapewni szczęście i dobrobyt, otoczy go jeszcze większą miłością i opieką.
Wytężcie wszystkie siły i odwagę żołnierską, a niechaj nikt nie trwoży się siłą przeciwnika, bo: „Jakąż nad nami może mieć przedwagę zgięty niewolnik, którego odwagi nikt nie ocenia, co bez łez umiera, a gdy zwycięży, całą sławę zbiera żelazna ręka, co go w bój wypycha, a którą włada, nie prawo, lecz pycha".
My wolni obywatele wolnej Polski bronimy piersiami swemi naszych najświętszych praw i ideałów. I dlatego z Bożego wyroku zwyciężymy. I nawet szczęśliwy, kto w walce, tej polegnie, bo pamięć jego nie zginie nigdy, owszem żyć będzie wiecznie w tradycji całego Narodu. A biada tym, którzy swego obowiązku nie spełnią. Cała przyszłość ich przeklnie i potępi. Pełni wiary w Boską opiekę nad wojskiem i Narodem, ufni we własne siły stoimy niezłamanym murem, na którym załamie się atak nieprzyjaciela, którego wypędzimy poza granice naszego Państwa i zmusimy go do zawarcia pokoju, odpowiadającego honorowi, godności i interesom polskiego Narodu.
Dowódca frontu północnego.
J. Haller, generał broni.
Miejsce postoju, 13 sierpnia 1920.


Żołnierz Polski, 1920, R. 2, nr 145, s. 6 (zachowano pisownię oryginalną)

Fotografia archiwalna: Generał Józef Haller na froncie pod Radzyminem, sierpień 1920 r., sygn. K-25-637

Źródło: Wojskowe Biuro Historyczne im. gen. broni K. Sosnkowskiego w Warszawie, (porozumienie o współpracy WBH i BDZ z 24.02.2017 r.)

Zobacz także: https://bitwa1920.gov.pl/pl/chwila-prawdy/

 

Opracowanie: Agnieszka Osiak, kustosz BDZ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Projekt i wdrożenie EPProjects Poland